Wat mag volgens Gelderland/Overijssel nooit verloren gaan?

Erfgoed leeft in de monumenten, landschappen, plekken en tradities die Gelderland en Overijssel door de eeuwen heen hebben gevormd. Van de historische Hanzesteden Doesburg, Hattem, Harderwijk, Zutphen, Elburg, Zwolle, Deventer en Kampen tot kastelen, landgoederen en oude ambachten. Van de botters op de voormalige Zuiderzee en het erfgoed van Operatie Market Garden tot de textielgeschiedenis van Twente, de veenkoloniën en de waterverhalen rond Giethoorn. Samen vertellen ze de verhalen van de regio.

Maar die verhalen blijven alleen bestaan als we ze blijven vertellen én doorgeven aan volgende generaties. Daarom investeert het Cultuurfonds € 900.000 extra in Open Monumentendag en OPEN, het landelijke netwerk van erfgoedhuizen. Ook in Gelderland en Overijssel zorgt die investering voor extra ondersteuning van vrijwilligers en erfgoedorganisaties. Zo kunnen monumenten worden opengesteld en krijgen de verhalen achter gebouwen, landschappen en tradities een groter publiek.

Monumenten openen hun deuren

Tijdens de 40e editie van Open Monumentendag openen in beide provincies tientallen monumenten hun deuren. Bezoekers kunnen er niet alleen historische gebouwen bekijken, maar ook kennismaken met de verhalen, mensen en tradities die ermee verbonden zijn.

In Gelderland zijn bijvoorbeeld Slot Loevestein, Kasteel Doornenburg, Kasteel Wijchen, Kasteel Middachten, Kasteel Cannenburgh en Landgoed Staverden onderdeel van het rijke erfgoed van de provincie. In Overijssel vertellen onder meer Kasteel Twickel, Landgoed Singraven en de vele historische havezaten het verhaal van het landschap en zijn bewoners.

Juist de inzet van vrijwilligers maakt het mogelijk om dit erfgoed tot leven te brengen. Met de extra middelen kunnen zij en lokale erfgoedorganisaties rekenen op meer kennis, advies en begeleiding. Daarmee wordt niet alleen het erfgoed zelf behouden, maar ook de verhalen en tradities die eraan verbonden zijn.

Erfgoed voor iedereen

De investering versterkt bovendien OPEN, het netwerk van provinciale erfgoedhuizen dat vrijwilligers en lokale organisaties ondersteunt. In Gelderland speelt Erfgoed Gelderland hierin een belangrijke rol. Door kennis te delen en organisaties te begeleiden, kunnen steeds meer mensen worden betrokken bij hun lokale geschiedenis en omgeving.

Daarbij gaat het niet alleen om het bewaren van het verleden, maar ook om de vraag wie zich erin herkent. Zo is de afgelopen periode binnen het Gelderse erfgoedveld gewerkt aan manieren om bewoners van azc’s bij erfgoed te betrekken. “Mede dankzij de mogelijkheden die de erfgoedparticipatiecoaching biedt, hebben we de afgelopen periode samen met het Gelderse erfgoedveld onderzocht wat organisaties nodig hebben om bewoners van azc’s bij erfgoed te betrekken,” vertelt Marc Wingens, directeur-bestuurder van Erfgoed Gelderland. Vanuit die ervaringen zijn onder meer nieuwe hulpmiddelen ontwikkeld, zoals de toolkit Samen met het azc.

Met de bijdrage van het Cultuurfonds kan hier een vervolg aan worden gegeven. Zo krijgen onder meer het Nederlands Watermuseum, Museum De Bastei en Geldersch Landschap & Kasteelen ondersteuning en budget om de samenwerking met een lokaal azc verder uit te bouwen.

Verhalen die blijven verbinden

Volgens Cathelijne Broers, directeur van het Cultuurfonds, is juist in een tijd van snelle veranderingen erfgoed van grote maatschappelijke waarde. Het geeft mensen houvast, herkenning en verbondenheid en laat zien waar we vandaan komen, wie we zijn en hoe verschillend onze verhalen kunnen zijn.

Erfgoed is daarmee meer dan het bewaren van oude gebouwen of tradities. Het brengt mensen met elkaar in contact, geeft inzicht in de geschiedenis van een plek en helpt om verhalen door te geven. Van Hanzesteden tot kastelen, van streektaal en noaberschap tot oorlogserfgoed en oude ambachten:het zijn verhalen die blijven leven zolang we ze samen blijven vertellen.