Voorstelling over mantelzorg maakt invoelbaar hoe intiem zorgen is

Kunstenaar en performer Klaske Oenema zorgde twee jaar lang als mantelzorger voor haar goede vriend Herbert die dementerend was. Ze maakte hierover een bijzondere voorstelling die op 28 februari bij Dat Bolwerck te zien is. “Ik wilde invoelbaar maken hoe intiem zorgen is, en hoe je als mantelzorger bijna een verlengstuk wordt van de ander, en als je niet oppast ook jezelf daarin kan verliezen.”

Ontvouwen en verdwijnen heet de voorstelling van Klaske Oenema, een titel die niet zomaar gekozen is. Door zijn dementie verdween een deel van de persoonlijkheid van Herbert die zich op een andere manier ontvouwde. Dat proces van ontvouwen en verdwijnen was ook herkenbaar voor Oenema zelf door de verschuivingen in haar rol van vriendin naar mantelzorger. Ze wilde invoelbaar maken hoe de grenzen tussen jezelf en de ander kunnen verdwijnen en gebruikte daarvoor Herberts liefde voor geometrie.

Vertrouwensband voeden
De periode van de zorg voor Herbert die twee jaar duurde, ervaarde Oenema als waardevol. “Ik leerde wat ‘zorgen’ eigenlijk is – naast alle praktische dingen gaat het om de vertrouwensband steeds te voeden en te bevestigen. Wanneer iemand zichzelf en de werkelijkheid aan het verliezen is, kan je helpen door aanwezig te zijn, door transparant te zijn en consistent, liefdevol en geduldig.” Dat vroeg best veel van haar maar ze kon het opbrengen doordat ze merkte hoe essentieel het voor Herbert was dat hij die laatste jaren thuis kon blijven wonen. “Herbert was wiskundige. Hij was iemand die heel autonoom en eigenzinnig was, naast sociaal en betrokken. Zijn huis was zijn heiligdom, hij liet niet zomaar mensen toe.”

Loslaten en schuldgevoel
Voor Oenema bood het werken aan Ontvouwen en verdwijnen een manier om haar relatie met Herbert in een nieuw perspectief te zien. “Ik kwam erachter dat degene die ziek is altijd nog in staat is om te geven. Voor mij was dit belangrijk om te delen: dat ik steeds beter ging voelen wat Herbert voor mij betekende, waarin ik hem zou missen en hoe hij, ondanks de ziekte en hoe hij zichzelf daarin verloor, er ook nog altijd helemaal was. In die zin gaat het ontvouwen ook zeker over mijzelf.”
Ze hoopt met deze voorstelling mensen te bereiken die zelf mantelzorger zijn of zijn geweest en mensen die dichtbij mantelzorgers staan. “Ik wil hen graag herkenning bieden, ook als als het gaat om de complexe en tegenstrijdige gevoelens die spelen bij dementie en zorg, en bij verlies in het algemeen. Loslaten is daarbij belangrijk: het besef dat er in wezen – zelfs al is er wel thuiszorg – geen beheersbare situatie ontstaat en dat dit ook deel van het leven is, de eventuele schuldgevoelens die dat oproept.”

Deze voorstelling is te zien op zaterdag 28 februari om 20:00u bij Dat Bolwerck. De zaal gaat om 19:30u open. Kijk voor tickets en informatie op datbolwerck.nl.